1. Sterrenstelsels winden zich zelf te snel op
De sterren in ons eigen sterrenstelsel, de melkweg, draaien rond het centrum van de melkweg met verschillende snelheden. De binnenste draaien sneller dan de buitenste. De waargenomen rotatiesnelheden in ons melkwegstelsel zijn zo hoog dat als het sterrenstelsel meer dan een paar honderd miljoen jaar oud zou zijn, er een kenmerkloze schijf van sterren over zou zijn in plaats van de huidige spiraalvorm.
Maar ons melkwegstelsel wordt beschouwd als minstens 10 miljard jaar oud. Evolutionisten noemen dit het ‘winding-up’ dilemma. Dit probleem is al meer dan vijftig jaar bekend. Er zijn veel theorieën bedacht om dit fenomeen te verklaren, maar elk van die theorieën bleek te falen, na een korte tijd populair te zijn geweest. Hetzelfde ‘winding-up’ dilemma geldt ook voor andere sterrenstelsels.
In een poging het dilemma op te lossen, werd in de afgelopen decennia meestal gewezen naar de complexe theorie van de dichtheidsgolven. De theorie kent een aantal conceptuele problemen, moet arbitrair en heel nauwkeurig worden afgestemd. Recent is de theorie sterk in twijfel getrokken, met name door de ontdekking (via de Hubble ruimtetelescoop) van de zeer gedetailleerde spiraalstructuren in het centrale draaipunt van het zogenaamde ‘draaikolk sterrenstelsel’ M51.
Weerlegging
Humphreys blaast een oude astronomische paradox nieuw leven in met betrekking tot spiraalstelsels. Deze sterrenstelsels roteren sneller nabij het centrum dan verder naar buiten. Met voldoende tijd zouden de spiraalarmen zich zo strak om elkaar heen moeten wikkelen dat ze zouden verdwijnen. Hij noemt de huidige verklaring – dichtheidsgolven – maar schrijft dat een onderzoek van het Whirlpool-sterrenstelsel [“Inner spiral structure of the galaxy M51”, door Dennis Zaritsky et al, Nature 364, 313-315 (22 juli 1993)] de dichtheidsgolftheorie “ernstig in twijfel heeft getrokken”.
Dichtheidsgolven zijn golven die zich voortplanten door het gas en stof van de interstellaire ruimte door middel van zwaartekrachtinteractie tussen de gas- en stofdeeltjes, in sommige opzichten vergelijkbaar met de voortplanting van geluidsgolven door een gas door middel van drukinteracties. Dat een dergelijke golf zou kunnen bestaan, is gebaseerd op gevestigde natuurkunde, dus de enige vragen zijn: “Bestaan ze?” en “Zijn ze de oorzaak van de spiraalstructuur?”
Het antwoord op de eerste vraag is een volmondig “ja”. Dichtheidsgolven zijn in de ringen van Saturnus waargenomen door zowel de Voyager- als de Cassini-ruimtevaartuigen. Cassini observeerde het gedrag van deze golven, die een grote invloed hebben op de ringstructuur, tijdens zijn missie bij Saturnus. Er zijn natuurlijk verschillen in materiedichtheid en schaal tussen de ringen van Saturnus en spiraalstelsels; dezelfde soorten computersimulaties worden echter op beide toegepast en suggereren, wanneer ze op sterrenstelsels worden toegepast, dat deze golven wel degelijk voorkomen en leiden tot een spiraalstructuur. Sterker nog, de dichtheidsgolftheorie van sterrenstelsels leidde tot de voorspelling van golven in de ringen van Saturnus voordat ze daadwerkelijk werden waargenomen.
Het observationele bewijs voor deze golven in sterrenstelsels omvat de geboorte van hete, jonge sterren wanneer deze golven door het interstellaire stof- en gasmedium trekken, wat wijst op compressie van dit medium door de golven. Deze sterren markeren de omvang van de armen in visuele beelden van spiraalstelsels. Maar hoe zit het dan met het probleem van M51, het Wervelstelsel?
Humphreys suggereert dat de auteurs van het eerdergenoemde Nature-rapport de dichtheidsgolftheorie “ernstig in twijfel trekken”. Met behulp van infraroodgolflengten konden ze de spiraalarmen veel dichter bij het centrum van de melkweg traceren dan voorheen mogelijk werd geacht. Dit weerlegt het concept van dichtheidsgolven niet, maar vereist een uitgebreidere theorie over spiraalvorming. Zaritsky et al. suggereren dat een combinatie van factoren de waargenomen structuur zou kunnen veroorzaken, waaronder het effect van dichtheidsgolven. Humphreys geeft in zijn pamflet een vertekend beeld van het werk van deze auteurs.
Als sterrenstelsels slechts een paar duizend jaar oud zijn, dan hebben mensen zoals Humphreys veel meer uit te leggen dan wetenschappers. Om te beginnen, hoe is het mogelijk dat we het Wervelstelsel überhaupt kunnen zien? Zelfs als we wetenschappelijke meetmethoden afwijzen, kijk dan eens hoe klein het aan de hemel lijkt in vergelijking met hoe groot het zou moeten zijn om al die sterren te bevatten. Het moet zich zeker ergens in de buurt van de geschatte afstand van 31 miljoen lichtjaar bevinden. Zou het licht niet 31 miljoen min, laten we zeggen, 6000 jaar reistijd moeten hebben voordat het onze ogen bereikt? Hoe is het dan mogelijk dat we het kunnen waarnemen?
Tot slot is het interessant om op te merken dat zijn argument net zo goed gebruikt zou kunnen worden om te “bewijzen” dat een orkaan niet de week of langer kan duren die het kost om van de westkust van Afrika naar de westelijke Atlantische Oceaan te reizen. Meteorologen begrijpen immers nog steeds niet precies hoe orkanen werken en hoe de convectieve spiraalarmen ontstaan. Net als bij spiraalstelsels “roteren” orkanen sneller in de buurt van hun centrum. Daarom zouden deze armen zich moeten oprollen, waarna de orkaan zou verdwijnen. Florida, wees gerust! [1]
Geef een reactie