• Samenvatting 1. Wat fossilisatie precies betekent Fossilisatie is geen enkel moment waarop een dood organisme plotseling in steen verandert. Het is een reeks fysische, biologische, chemische en geologische processen waardoor een organisme, een deel ervan of een spoor ervan lang genoeg wordt beschermd om in de aardkorst bewaard te blijven. De Nederlandse geologische bron omschrijft…

  • Kernantwoord De Bijbel geeft twee beschrijvingen die op het eerste gezicht van elkaar verschillen. Volgens Mattheüs 27:5 maakte Judas een einde aan zijn leven door zich te verhangen. Daarna wierpen de hogepriesters het bloedgeld niet in de tempelschat, maar gebruikten zij het om de akker van de pottenbakker te kopen. Die akker zou dienen als…

  • Kernantwoord Met “de drie auteurs van Jesaja” bedoelt men meestal niet drie bij naam bekende schrijvers, maar drie veronderstelde profetische of redactionele lagen in het boek: Deze driedeling is een invloedrijke theorie binnen de historisch-kritische bijbelwetenschap, maar geen vaststaand feit over drie identificeerbare personen. De studie van Jesaja kent ook tweedelingen, andere indelingen en benaderingen…

  • Kerninzichten 1. Van gemeenschappelijke voorouder naar rechtop lopende homininen De mens stamt niet af van de huidige chimpansees, gorilla’s of orang-oetans. Mensen en deze mensapen stammen af van oudere gemeenschappelijke voorouders. De afsplitsing van de menselijke evolutionaire lijn vond waarschijnlijk 6 tot 7 miljoen jaar geleden in Afrika plaats, maar de exacte gemeenschappelijke voorouder is…

  • Samenvatting Wat betekent “feit” in deze context? In het dagelijks taalgebruik betekent een feit vaak een afzonderlijke gebeurtenis die rechtstreeks is vastgesteld. In de wetenschap heeft het woord een bredere betekenis: een waarneming of patroon dat door herhaalde metingen, experimenten en onafhankelijke gegevens wordt ondersteund. Wetenschappelijke feiten zijn geen absolute beloften dat geen enkel detail…

  • Samenvatting 1. Wat betekent “oude beschaving” in het geval van de San? De term beschaving is bruikbaar wanneer hij verwijst naar langdurige kennis, sociale instituties, religieuze tradities en materiele cultuur. Hij is misleidend wanneer hij uitsluitend steden, schrift, staten of monumentale architectuur bedoelt. De San vormden historisch geen enkel rijk en spraken niet allemaal dezelfde…

  • Kerninzichten 1. Wat betekent “oude beschaving” in deze context? De term “oude beschaving” is bruikbaar als hij verwijst naar ouderdom, institutionele kennis, sociale ordening, technologie en een langdurige relatie met een bepaald landschap. Hij wordt misleidend wanneer hij automatisch wordt gekoppeld aan steden, schrift of gecentraliseerde staten naar het model van Egypte, Mesopotamie of Rome.…

  • Kerninzichten Datering en ontdekking: van genegeerde heuvel naar sleutelvindplaats Göbekli Tepe ligt in het zuidoosten van Anatolië, in een gebied dat UNESCO plaatst binnen de vroege geschiedenis van het Prekeramisch Neolithicum. De UNESCO-datering van ongeveer 9600 tot 8200 v.Chr. is een bruikbaar overzicht, maar de interne chronologie is ingewikkelder: de oudere Laag III bevat de…