Samenvatting
- Klassiek Atemporalisme: De traditionele christelijke visie, van Augustinus via Boethius tot Aquinas, stelt dat God buiten de tijd bestaat en het “oneindig bewegend tij” als een “enkelvoudig heden” overziet – dit impliceert dat God niet in de tijd staat maar de hele tijdslijn tegelijk waarneemt [7]
- Sempiternalisme als Alternatief: De moderne dominante visie onder filosofen is dat God “everlasting” is en op elk tijdstip bestaat, wat betekent dat God temporeel aanwezig is in verleden, heden en toekomst door heel de tijd heen te duren [5]
- ET-Simultaneiteit: Stump en Kretzmann introduceerden “ET-simultaniteit” om te verklaren hoe het eeuwige Goddelijke heden en elk temporeel moment tegelijkertijd werkelijk zijn, analoog aan een lijn die ineens wordt verlicht [10]
- Boethius’ Cirkelanalogie: God staat tot de tijd als het middelpunt van een cirkel tot de omtrek – op gelijke afstand tot elk punt, wat verklaart hoe God “alomtegenwoordig in de tijd” kan zijn [7]
- Islamitische Theologie: Allah wordt beschreven als Qadim (zonder begin of einde), tijdloos, en Zijn kennis omvat verleden, heden en toekomst atemporaal – Hij is “altijd in het heden” zonder temporele begrenzing [34]
- Procestheologie: Whitehead en Hartshorne betogen dat God essentieel betrokken is bij temporele processen en door de wereld wordt beinvloed – een radicale breuk met het klassieke atemporalisme [27]
- A-theorie vs B-theorie: De A-theorie (gespannen tijd) ondersteunt het klassieke argument van contingente wezens buiten de tijd; de B-theorie (tenseless tijd) vereist een Goddelijke waarnemer buiten het universum om de gelijktijdigheid van alle tijdstippen te dragen [4]
- Einstein en Relativiteit: De relativiteit van gelijktijdigheid in Einsteins speciale relativiteitstheorie suggereert dat “nu” niet absoluut is, wat theologisch resonant is met het idee dat Gods heden alle temporele momenten omvat [41]
- Hybride Model van Craig: William Lane Craig stelt dat God tijdloos was voor de schepping maar temporeel werd met de schepping – een middenweg tussen atemporalisme en sempiternalisme [5]
- Open Theisme: Deze stroming ontkent dat God de toekomst volledig kent, wat de vraag over alomtegenwoordigheid in de toekomst fundamenteel ter discussie stelt [57]
- Ruimtelijke vs Temporele Alomtegenwoordigheid: Alomtegenwoordigheid betreft zowel ruimte als tijd – God is niet lokaal beperkt tot een specifieke plaats of tijd, maar is “overal en in elk nu” [17]
- Spanning tussen Immutabiliteit en Relationaliteit: Als God onveranderlijk en buiten de tijd is, hoe kan Hij dan reageren op gebed en historische gebeurtenissen? Deze spanning vormt het hart van het debat [10]
Alomtegenwoordigheid: Meer Dan Ruimte Alleen
De vraag hoe God alomtegenwoordig kan zijn en tegelijkertijd in verleden, heden en toekomst kan zijn, raakt aan een van de meest fundamentele theologische en filosofische vraagstukken. Alomtegenwoordigheid (omnipresence) betekent in de klassieke theologie niet slechts dat God fysiek overal aanwezig is, maar dat Hij “present to all ranges of both time and space” is [17]. God is niet lokaal beperkt tot een specifieke tijd of ruimte, maar is “overal en in elk nu.” Dit betekent dat Zijn aanwezigheid zowel de ruimtelijke als de temporele dimensie van de werkelijkheid omvat.
De bijbelse grondslag hiervoor is Psalm 139:7-12, waar de psalmist uitroept: “Waar kan ik heen gaan voor uw Geest? Waar kan ik vluchten voor uw aanwezigheid? Als ik opklim naar de hemel, bent u daar; als ik mijn bed maak in het dodenrijk, bent u daar” [22]. Deze passage illustreert dat Gods aanwezigheid geen grenzen kent – niet in de ruimte, en impliciet ook niet in de tijd. De theoloog Giuseppe Prontova argumenteert dat, omdat ruimte en tijd relativistisch verbonden zijn, Gods vermogen om alles te doordringen Hem in staat stelt “alles wat plaatsvindt op alle locaties in zowel ruimte als tijd tegelijkertijd en onmiddellijk te zien en te onthouden” [38].
Deze uitbreiding van alomtegenwoordigheid naar de tijdsdimensie is echter niet onomstreden. Het roept de fundamentele vraag op of God binnen de tijd bestaat en dus elk moment opeenvolgend beleeft, of buiten de tijd staat en alle momenten tegelijk waarneemt. Dit is het centrale debat dat de rest van dit rapport structureert.
Het Klassieke Atemporalisme: Augustinus, Boethius en Aquinas
De klassieke christelijke traditie, van Augustinus (354-430) via Boethius (ca. 477-524) tot Thomas Aquinas (1225-1274), huldigt de visie dat God tijdloos (atemporeel) is. Dit betekent dat God niet binnen de tijdsorde staat maar daar volledig buiten bestaat.
Augustinus stelde dat God “de oorzaak van alle tijden” is en bestaat in een “verhevenheid van een eeuwigheid die altijd in het heden is,” waar Hij de toekomst transcendeert en het verleden voorafgaat [7]. Omdat God onveranderlijk is, zijn Zijn jaren “een enkele Vandaag” – een eeuwig nu dat niet in opeenvolgende momenten wordt ervaren. Deze onveranderlijkheid (immutabiliteit) is voor Augustinus de sleutel: een wezen dat verandert, is onderhevig aan tijd, maar God verandert niet en staat dus buiten de tijd.
Boethius leverde de invloedrijkste definitie van eeuwigheid in de westerse theologie: “de volledige, gelijktijdige en perfecte bezit van oneindig leven” (interminabilis vitae tota simul et perfecta possessio). Het cruciale woord hier is “simul” – gelijktijdig. Waar een eeuwig wezen in de sempiternalistische visie oneindig lang leeft moment na moment, omvat de Boethiaanse eeuwigheid het geheel van het oneindige leven ineens. God beschouwt “de oneindigheid van de bewegende tijd – inclusief alle verleden en toekomstige gebeurtenissen – alsof ze nu plaatsvinden” [10].
Aquinas bouwde voort op beide voorgangers en beschreef de Goddelijke eeuwigheid als een “onmiddellijk geheel zonder opeenvolging” (totum simul), zonder begin en zonder einde [7]. Voor Aquinas is deze tijdloosheid een correlaat van de Goddelijke eenvoud (divine simplicity): omdat God geen delen heeft, kan Hij ook geen temporele delen hebben. Vragen als “hoe oud is God?” of “wat zal God morgen doen?” zijn in dit kader betekenisloos.
| Denker | Sleutelconcept | Definitie van Eeuwigheid | Relatie tot Tijd |
|---|---|---|---|
| Augustinus | Immutabiliteit | “Verhevenheid van een eeuwigheid altijd in het heden” | God is oorzaak van tijd, staat erbuiten |
| Boethius | Tota simul | “Volledige, gelijktijdige bezit van oneindig leven” | God omvat heel de tijd in een enkel heden |
| Aquinas | Divine Simplicity | “Onmiddellijk geheel zonder opeenvolging” | Geen temporele delen, geen begin of einde |
De cirkelanalogie van Boethius en Aquinas verduidelijkt hoe dit model alomtegenwoordigheid in de tijd verklaart: zoals het middelpunt van een cirkel dezelfde relatie heeft tot elk punt op de omtrek, zo staat God in gelijke relatie tot elk moment in de tijd [7]. Geen moment is “dichter bij” God dan een ander – het verleden van duizend jaar geleden en het heden van nu zijn even onmiddellijk aanwezig in het Goddelijke heden.
ET-Simultaniteit en het Probleem van Co-existentie
Een van de grootste intellectuele uitdagingen voor het atemporalisme is de vraag hoe een tijdloze God in betekenisvolle relatie kan staan tot een temporele wereld. Als God buiten de tijd staat, hoe kan Hij dan reageren op gebed, ingrijpen in de geschiedenis, of een persoonlijke relatie met mensen onderhouden?
Eleanor Stump en Norman Kretzmann introduceerden in 1981 het concept “ET-simultaniteit” (eternity-temporality simultaneity) om dit probleem aan te pakken. Zij definieerden eeuwigheid als een “oneindig uitgebreide, verledenloze, toekomstloze duur” en stelden dat elk temporeel moment ET-simultaan is met de hele eeuwigheid [10]. De analogie die zij gebruiken is die van een lijn die ineens wordt verlicht: elk punt op de temporele lijn is tegelijkertijd zichtbaar vanuit het eeuwige heden, wat maakt dat “elk temporeel punt gelijktijdig is met het geheel van de eeuwigheid” [7].
Dit model lost een belangrijk probleem op: het verklaart hoe God atemporeel kan zijn en toch “aanwezig” bij elke gebeurtenis in de tijd. Gods aanwezigheid bij de kruisiging, bij een gebed nu, en bij een toekomstige gebeurtenis zijn niet opeenvolgend vanuit Gods perspectief – ze zijn allemaal even onmiddellijk in het eeuwige heden. Maar critici wijzen op het “probleem van de transitiviteit”: als alle temporele gebeurtenissen ET-simultaan zijn met God, en God is een enkel punt, zijn dan alle temporele gebeurtenissen onderling simultaan? Dat zou betekenen dat de kruisiging en een gebed vandaag “tegelijk” zouden plaatsvinden, wat absurd lijkt [10].
Thomisten beantwoorden dit door te stellen dat Gods relatie tot de wereld een “relatie van de rede” is (relatio rationis) eerder dan een “rele relatie” – God verandert niet wanneer de wereld verandert, maar de wereld verandert in haar relatie tot God [10]. Dit is echter een filosofisch subtiel antwoord dat niet iedereen overtuigt.
Sempiternalisme: God als Everlasting
De moderne dominante visie onder filosofen is het sempiternalisme: God is niet tijdloos maar “everlasting” – Hij bestaat op elk moment van de tijd en doorleeft de hele geschiedenis [5]. In deze visie is Gods eeuwigheid niet het buiten-de-tijd-staan maar het oneindig-lang-duren: “He exists at the present moment (and he has existed at each past moment and he will exist at each future moment)” [5].
Dit model biedt een direct antwoord op de vraag hoe God alomtegenwoordig in de tijd kan zijn: Hij is letterlijk aanwezig op elk tijdstip. De temporele alomtegenwoordigheid is dan vergelijkbaar met de ruimtelijke: zoals God elk punt in de ruimte vult, zo vult Hij elk moment in de tijd. Dit maakt Gods relationaliteit met de wereld intuief begrijpelijker – Hij kan reageren op gebeurtenissen omdat Hij ze “terwijl” ze gebeuren ervaart.
De prijs van dit model is echter aanzienlijk. Als God in de tijd bestaat, is Hij onderhevig aan temporele verandering, wat spanning oplevert met de klassieke doctrine van immutabiliteit. Ook wordt het probleem van de Goddelijke voorkennis acuut: als God de toekomst nog moet meemaken, hoe kan Hij dan volledige kennis van de toekomst hebben?
William Lane Craig biedt een hybride model: God was tijdloos zonder de schepping maar werd temporeel met de schepping [5]. In dit model was Gods pre-creatieve staat atemporeel – een “enkelvoudig heden” zonder opeenvolging – maar bij het creeren van een temporele wereld trad God zelf de tijd in. Dit probeert de kracht van beide modellen te combineren: de tijdloosheid verklaart Gods volledige kennis van alle tijden, terwijl de ingang in de tijd Zijn relationaliteit en responsiviteit waarborgt.
| Model | Goddelijke Tijdstatus | Voorkennis | Relationaliteit | Hoofdprobleem |
|---|---|---|---|---|
| Atemporalisme | Buiten de tijd | Volledig, atemporeel | Problematisch | Hoe reageert God? |
| Sempiternalisme | In de tijd, everlasting | Beperkt of volledig | Intuief duidelijk | Verandering van God |
| Craig’s Hybride | Tijdloos pre-creatie, temporeel post-creatie | Volledig | Mogelijk via temporele ingang | Overgang tijdloos naar temporeel |
| Procestheologie | Essentieel temporeel | Beperkt | Centraal | Opoffering van klassieke attributen |
Islamitische en Joodse Perspectieven op Tijd en Alomtegenwoordigheid
De islamitische theologie deelt belangrijke elementen met het christelijke atemporalisme maar heeft een eigen nuance. Allah wordt beschreven als Qadim (“oud” of “zonder begin”), wat betekent dat Hij geen begin of einde heeft en niet beperkt is door tijd, plaats of omstandigheid [34]. De islamitische filosofie definieert tijd als “de opeenvolgende verandering der dingen” – en aangezien God niet verandert, staat Hij buiten de tijd. Er is voor God “geen verleden, heden of toekomst” en Hij “blijft altijd in het heden” [5].
Wat alomtegenwoordigheid betreft, is de islamitische positie genuanceerder dan men zou verwachten. De Koran stelt: “Hij is met jullie, waar jullie ook zijn” (Koran 57:4), maar de interpretatie is dat God aanwezig is door Zijn kennis en macht, niet door een fysieke locatie in te nemen [34]. God “bezet” geen plaats of richting. Dit is fundamenteel verenigbaar met het atemporalisme: Gods aanwezigheid in verleden, heden en toekomst is geen temporele locatie maar een kwestie van alomvattende kennis en macht.
In de joodse traditie is het idee dat God “ineffable en onveranderlijk” is diep verankerd, een perspectief dat gedeeld wordt met het christendom en de islam [40]. Moses Maimonides (1138-1204), de grote joodse filosoof, betoogde in zijn “Gids der Verdwaalden” dat God noch lichaam noch kracht heeft en dat geen temporele beschrijving op Hem van toepassing is. Maimonides’ benadering was via negativa (via de ontkenning): we kunnen niet positief zeggen wat God is, alleen wat Hij niet is – en Hij is niet in de tijd, niet veranderlijk, niet beperkt. Dit sluit aan bij de bredere joodse traditie waarin de manieren waarop Gods aanwezigheid wordt waargenomen wel veranderen – van bijbelse profeten tot post-Temple rabbijnen – maar God zelf onveranderlijk blijft [40].
Procestheologie en Open Theisme: Radicale Alternatieven
De procestheologie, ontwikkeld vanuit de filosofie van Alfred North Whitehead (1861-1947) en voornamelijk door Charles Hartshorne (1897-2000), stelt de klassieke theologie op zijn kop. Voor Whitehead en Hartshorne is het een “essentieel attribuut van God om te beinvloeden en beinvloed te worden door temporele processen” [27]. God is niet buiten de tijd – Hij is diep in de tijd verwikkeld.
Hartshorne ontwikkelde de “dipolaire theisme”: God bezit zowel een onveranderlijk eeuwig wezen als een veranderlijk, levend aspect. De abstracte elementen zoals wijsheid en goedheid blijven eeuwig, maar God is “veranderlijk en beinvloed door de acties die in het universum over tijd plaatsvinden” [29]. Whitehead karakteriseerde God als de “mede-lijder die begrijpt” die de wereld beinvloedt door overreding (persuasion) eerder dan dwang (coercion) [30].
Voor de vraag van alomtegenwoordigheid in verleden, heden en toekomst biedt de procestheologie een helder maar radicaal antwoord: God is niet in het verleden of de toekomst in dezelfde zin als in het heden. Hij is alomtegenwoordig in het heden, en Zijn kennis van het verleden is geheugen, Zijn kennis van de toekomst is verwachting. De toekomst is letterlijk “open” – nog niet bepaald. Dit opoffert de klassieke leer van voorkennis maar redt Gods genuine relationaliteit.
Het open theisme deelt dit radicalisme op het punt van de toekomst. Open theisten “ontkennen dat God de toekomst volledig kent” en stellen dat “God alle mogelijke toekomsten kent, maar de toekomst zelf staat niet vast” [57]. In deze visie is God niet alomtegenwoordig in de toekomst omdat de toekomst nog niet bestaat om in aanwezig te zijn. Dit is consistent met een A-theorie van tijd waarin alleen het heden werkelijk bestaat, maar het legt een aanzienlijke beperking op aan het traditionele attribuut van alomtegenwoordigheid.
A-theorie, B-theorie en de Wetenschap van de Tijd
De filosofie van de tijd kent twee hoofdtheorieen die direct relevant zijn voor de vraag naar Gods alomtegenwoordigheid. De A-theorie (of “tensed theory”) stelt dat er een objectief “nu” is en dat verleden, heden en toekomst reeel verschillen – het verleden is voorbij, de toekomst is nog niet. De B-theorie (of “tenseless theory”) stelt daarentegen dat verleden, heden en toekomst subjectieve menselijke percepties zijn en dat alle tijdstippen gelijkelijk werkelijk zijn [4].
Theologisch heeft de B-theorie een natuurlijke affiniteit met het atemporalisme. Als alle tijdstippen gelijkelijk werkelijk zijn – het zogenoemde “block universe” of “eternalisme” – dan kan een God die buiten de tijd staat inderdaad alle momenten tegelijk waarnemen. De B-theorie “vereist” zelfs een Goddelijke waarnemer met een intellect buiten het universum om de gelijktijdigheid van alle tijdstippen te dragen [4]. God als de “Eeuwige Nu” is dan de “absolute volheid van zijn” – niet een som van fragmenten die veranderen met de tijd.
De A-theorie ondersteunt daarentegen het klassieke middeleeuwse argument voor Gods bestaan vanuit contingentie: een niet-contingent wezen bestaat buiten de tijd [4]. Maar de A-theorie past ook beter bij het sempiternalisme en het open theisme: als alleen het heden werkelijk bestaat, dan kan God in het heden zijn en de toekomst is werkelijk open.
Einsteins speciale relativiteitstheorie voegt een fascinerende wetenschappelijke dimensie toe. De relativiteit van gelijktijdigheid toont aan dat wat “nu” is afhangt van het referentiekader van de waarnemer. Twee gebeurtenissen die voor de ene waarnemer gelijktijdig zijn, zijn dat niet voor een andere. Max Jammer en Louis Caruana hebben voorgesteld dat dit de theologische notie van Gods eeuwigheid kan versterken: als “nu” niet absoluut is in de natuurkunde, is het coherent om te stellen dat Gods heden een transcendente vorm van gelijktijdigheid is die alle referentiekaders omvat [41]. De natuurkunde ontdoet ons van het naive idee dat “nu” een enkel temporeel punt is, wat ruimte opent voor het theologische concept van een Goddelijk heden dat ruimer is dan elk particulier perspectief.
De Cirkel, de Lijn en de Kaars: Analogieen voor Goddelijke Tijd
Drie analogieen hebben de geschiedenis van dit debat gevormd, en elk verdient overweging omdat het een ander aspect van het probleem belicht.
De cirkelanalogie van Boethius en Aquinas stelt God als het middelpunt en de tijd als de omtrek. Elk punt op de omtrek is even ver van het middelpunt – geen moment is “dichter bij” God dan een ander [7]. Deze analogie verklaart elegant waarom God niet bevooroordeeld is naar een bepaalde tijd, maar ze laat onduidelijk hoe God actief betrokken kan zijn bij specifieke gebeurtenissen.
De lijn-analogie van Stump en Kretzmann stelt zich een tijdlijn voor die ineens wordt verlicht – als een kamer waar alle lampen tegelijk aangaan. Elk punt op de lijn is tegelijk zichtbaar vanuit het eeuwige heden [7]. Dit lost het “prioriteitsprobleem” op – God hoeft niet eerst het verleden te bekijken en dan het heden – maar roept het transitiviteitsprobleem op.
De kaars-analogie, meer intuief, stelt God als een kaars die een kamer verlicht: het licht is overal tegelijk aanwezig, niet eerst hier en dan daar. In temporele termen: Gods aanwezigheid is als een licht dat heel de tijdslijn verlicht, niet opeenvolgend maar onmiddellijk. Deze analogie past bij zowel het atemporalisme (het licht staat buiten de lijn) als bij bepaalde sempiternalistische interpretaties (het licht beweegt mee met de tijd).
Geen enkele analogie is perfect. Elk vangt een aspect van het mysterie maar laat andere aspecten onverklaard. De cirkel verklaart gelijkheid maar niet betrokkenheid; de lijn verklaart gelijktijdigheid maar niet opeenvolging; de kaars verklaart onmiddellijkheid maar niet specificiteit. Dit wijst op de fundamentele grens van analogisch redeneren over een transcendente werkelijkheid.
Synthese: Vergelijkende Analyse van Modellen
De vraag hoe God alomtegenwoordig kan zijn en tegelijk in verleden, heden en toekomst kan zijn, heeft geen enkelvoudig antwoord. Het debat tussen atemporalisme en sempiternalisme is geen academische kwestie van definities maar weerspiegelt een diepe spanning in het Godsbegrip zelf: de spanning tussen Gods transcendente onveranderlijkheid en Zijn immanente relationaliteit.
Het atemporalisme, van Boethius tot Aquinas, bewaart Gods volledige soevereiniteit en voorkennis: als God heel de tijd in een enkel heden overziet, is Zijn kennis van de toekomst niet problematisch maar triviaal – de toekomst is voor Hem even “nu” als het heden. Maar de prijs is een God die moeilijk als persoonlijk kan worden ervaren: een wezen dat geen verleden of toekomst heeft, dat niet “wacht” of “verwacht”, lijkt ver van de bijbelse God die toornig wordt, zich ontfermt, en reageert op gebed.
Het sempiternalisme, modern verdedigd door filosofen als Nicholas Wolterstorff en Richard Swinburne, bewaart Gods relationaliteit: Hij is werkelijk “met ons” in de tijd, ervaart wat wij ervaren, reageert op wat wij doen. Maar de prijs is een God die “meemaakt” wat er gebeurt, die de toekomst nog niet kent, en die zelf verandert – wat de klassieke attributen van immutabiliteit en voorkennis onder druk zet.
De procestheologie en het open theisme radicaliseren het sempiternalisme door niet alleen Gods temporele aard te bevestigen maar Zijn onveranderlijkheid en alwetendheid te herzien. In het open theisme is God niet alomtegenwoordig in de toekomst omdat de toekomst nog niet bestaat. Dit is een eerlijk maar voor velen onaanvaardbaar antwoord: het offeren van een traditioneel Goddelijk attribuut om een filosofisch probleem op te lossen.
De islamitische en joodse tradities verrijken dit debat door verschillende nuances: de islamitische nadruk op God als Qadim die altijd in het heden is, en de joodse via negativa die benadrukt dat onze taal over God altijd inadequaat is. Beide tradities herinneren ons aan de grenzen van het menselijk begrip van het Goddelijke.
Wat Einstein en de natuurkunde betreft: de relativiteit van gelijktijdigheid suggereert dat “nu” niet absoluut is, wat het atemporalisme juist plausibeler maakt. Als de natuurkunde zelf al laat zien dat tijd niet is wat we intuief denken, dan is de theologische claim dat Gods heden onze categorieen van verleden/heden/toekomst transcendeert niet langer een pure speculatie maar resonant met onze beste wetenschappelijke theorieen.
De meest vruchtbare positie is misschien de erkenning dat de vraag zelf een categoriefout bevat: “hoe kan God in het verleden, heden en toekomst zijn?” veronderstelt dat “zijn in een tijd” de manier is waarop God relateert tot tijd. Het atemporalisme stelt dat God niet “in” een tijd is maar dat alle tijden “in” God zijn. De analogie van het middelpunt is hier verhelderend: het middelpunt is niet “op” de omtrek maar staat in een relatie tot elk punt erop. Zo is God niet “in” verleden, heden of toekomst, maar staat Hij in een onmiddellijke relatie tot elk moment – een relatie die wij, beperkt tot onze temporele ervaring, alleen maar kunnen beschrijven als “alomtegenwoordig in de tijd.”
Referenties
- Justin Brierley – Facebook. https://www.facebook.com/brierley.justin/posts/did-you-know-theres-more-than-one-way-of-thinking-about-time-william-lane-craig-/1473752521432208/
- Eternalism (philosophy of time). https://en.wikipedia.org/wiki/Eternalism(philosophyof_time)
- A vs B Theory of Time in science? – The BioLogos Forum. https://discourse.biologos.org/t/a-vs-b-theory-of-time-in-science/51503
- God and Science in Two Theories of Time – Catholic Stand. https://catholicstand.com/god-and-science-in-two-theories-of-time/
- God and Time – Internet Encyclopedia of Philosophy. https://iep.utm.edu/god-time/
- “A never-failing present”: Boethius on God’s eternity | Catholic Culture. https://www.catholicculture.org/commentary/never-failing-present-boethius-on-gods-eternity/
- Eternity in Christian Thought (Stanford Encyclopedia of Philosophy). https://plato.stanford.edu/entries/eternity/
- [PDF] Eternity, Time and Tenselessness
- The Theological Concept of Eternity and God and Theology – planksip. http://planksip.org/the-theological-concept-of-eternity-and-god-and-theology-1763618673781
- Divine Eternity. https://www.saet.ac.uk/Christianity/DivineEternity
- Elucidating Divine Atemporality. https://philpapers.org/archive/SIJEDA.pdf
- God in Eternity and Time – B&H Academic. https://bhacademic.bhpublishinggroup.com/product/god-in-eternity-and-time-3/
- God, Eternity, and Time – The Gospel Coalition. https://www.thegospelcoalition.org/themelios/review/god-eternity-and-time/
- Divine Temporalism and the Doctrine of the Eternal …. https://place.asburyseminary.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=2964&context=faithandphilosophy
- How does the idea of “the past, present, and future are …. https://www.reddit.com/r/Metaphysics/comments/14r2d97/howdoestheideaofthepastpresentand_future/
- Does God’s eternity imply simultaneous past, present, and …. https://www.facebook.com/groups/ReformedChristianTeaching/posts/3547159072188834/
- What does it mean that God is omnipresent?. https://www.gotquestions.org/God-omnipresent.html
- The Omnipresence of God. https://thecbcd.org/resources/the-omnipresence-of-god
- The “God Exists Outside Space and Time” Argument Is …. https://www.reddit.com/r/DebateReligion/comments/1omrtyz/thegodexistsoutsidespaceandtimeargumentis/
- Incarnation, Divine Timelessness, and Modality | TheoLogica. https://ojs.uclouvain.be/index.php/theologica/article/view/2283
- The philosophical implications of divine timelessness. https://www.reddit.com/r/TrueAtheism/comments/1rwxdst/thephilosophicalimplicationsofdivine/
- Psalm 139:7-12 NIV – Where can I go from your Spirit? Where. https://www.biblegateway.com/passage/?search=Psalm%20139%3A7-12&version=NIV
- My Past, My Present, and My Future. https://podcast.scottpauley.org/e/my-past-my-present-and-my-future-1741029137/
- God’s Omnipresence in Psalm 139:7-12 Explained. https://www.tiktok.com/@scripturefinder/video/7078497270060092718
- God’s omniscience and omnipresence in Psalm 139. https://www.facebook.com/groups/828906170503726/posts/5129991390395161/
- God, change and suffering: Some insights from process …. https://pres-outlook.org/2025/10/god-change-and-suffering-some-insights-from-process-theology/
- Process theology. https://en.wikipedia.org/wiki/Process_theology
- A TimeFull God of Providence – Thomas Jay Oord. https://thomasjayoord.com/index.php/blog/archives/a-timefull-god-of-providence
- Process Philosophy. https://iep.utm.edu/processp/
- Process theology: a survey and an appraisal. https://www.thegospelcoalition.org/themelios/article/process-theology-a-survey-and-an-appraisal/
- Is Allah omnipresent? : r/islam. https://www.reddit.com/r/islam/comments/ix6odj/isallahomnipresent/
- Islamic eschatology. https://en.wikipedia.org/wiki/Islamic_eschatology
- Is Allah infinite and omnipresent?. https://www.quora.com/Is-Allah-infinite-and-omnipresent
- God in Islam. https://en.wikipedia.org/wiki/GodinIslam
- Is Allah omnipresent in all places?. https://www.facebook.com/groups/463786557152746/posts/2685503528314360/
- Ominipotence in Jewish Theology : r/Judaism. https://www.reddit.com/r/Judaism/comments/1n1sc1x/ominipotenceinjewish_theology/
- God in Judaism. https://en.wikipedia.org/wiki/GodinJudaism
- Implications of God’s Omnipresence and Eternity in Space-Time. https://gpront.blog/2022/10/20/implications-of-gods-omnipresence-and-eternity-in-space-time/
- What does omnipresent mean in the context of God?. https://www.facebook.com/groups/586275641512271/posts/2071315169674970/
- God: Unchanging?. https://www.jtsa.edu/torah/god-unchanging/
- God’s Eternity and Einstein’s Special Theory of Relativity.. https://sas-space.sas.ac.uk/704/1/LCaruanaEinstein.pdf
- Musing on Einstein’s Theory of Relativity – Cross Theology. https://crosstheology.wordpress.com/musing-on-einsteins-theory-of-relativity/
- Is Einstein’s Theory of Relativity a caricature of the first …. https://www.reddit.com/r/theology/comments/12xpllo/iseinsteinstheoryofrelativityacaricature_of/
- Eternity and Simultaneity. https://place.asburyseminary.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1323&context=faithandphilosophy
- On the intersection of an Infinite and Eternal God …. https://discourse.biologos.org/t/on-the-intersection-of-an-infinite-and-eternal-god-and-einsteins-theory-of-special-relativity/44652
- Anselm: Ontological Argument for the God’s Existence. https://iep.utm.edu/anselm-ontological-argument/
- Anselm Of Canterbury on Divine Simplicity and the Trinity (part …. https://gregorybsadler.substack.com/p/anselm-of-canterbury-on-divine-simplicity
- Ontological argument. https://en.wikipedia.org/wiki/Ontological_argument
- St. Anselm, “Ontological Argument”. https://philosophy.lander.edu/intro/anselm.shtml
- Divine Simplicity. https://iep.utm.edu/divine-simplicity/
- Louis Caruana, God’s Eternity and Einstein’s Special …. https://philpapers.org/rec/CARGEA-4
- God and Philosophy of Time. https://www.saet.ac.uk/Christianity/GodandPhilosophyofTime
- Divine Eternity and the General Theory of Relativity. https://place.asburyseminary.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=2754&context=faithandphilosophy
- Open Theism and Divine Foreknowledge. https://frame-poythress.org/open-theism-and-divine-foreknowledge/
- Open Theism: the only view that truly allows for free will. https://www.reddit.com/r/TrueChristian/comments/1ltc5qs/opentheismtheonlyviewthattrulyallowsfor/
- A philosophical defence of limited foreknowledge open theism. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12476298/
- Open Theism. https://iep.utm.edu/o-theism/
- Divine Foreknowledge: Divine Authorship or Open Theism?. https://www.reddit.com/r/DebateReligion/comments/1rwymuw/divineforeknowledgedivineauthorshipor_open/
- Hashgacha Pratis (Part 4): Rambam’s Overview. https://dafaleph.com/home/2015/11/30/hashgacha-pratis-part-4-rambams-overview
- The Perplexing Nature of the Guide for the Perplexed. https://philosophynow.org/issues/50/ThePerplexingNatureoftheGuideforthePerplexed
- the thesis of the eternity of time in Maimonides’ guide …. http://www.scielo.org.co/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S0124-61272011000200006
- The Guide for the Perplexed. https://en.wikipedia.org/wiki/TheGuideforthePerplexed
- Moses Maimonides Writes The Guide of the Perplexed. https://www.ebsco.com/research-starters/history/moses-maimonides-writes-guide-perplexed
Geef een reactie