Samenvatting

Ja, huidcellen zijn gebruikt om embryo’s te produceren. In september 2025 rapporteerde een onderzoeksteam van de Oregon Health & Science University (OHSU) onder leiding van Shoukhrat Mitalipov, Ph.D., dat zij voor het eerst menselijke embryo’s in een vroeg ontwikkelingsstadium hebben gecreëerd door het DNA uit volwassen huidcellen te herprogrammeren en dit te combineren met zaadcellen. De studie, gepubliceerd in het tijdschrift Nature Communications, markeert een mijlpaal in de voortplantingsgeneeskunde, hoewel de onderzoekers benadrukken dat de techniek nog minstens tien jaar verwijderd is van klinische toepassing en aanzienlijke beperkingen kent.

De Doorbraak van OHSU: Een Eerstelijnsmethode

Het onderzoek, dat op 30 september 2025 werd gepubliceerd, bouwt voort op de principes van somatische celkernoverdracht (SCNT), de techniek die in 1996 werd gebruikt om het klonen van Dolly het schaap mogelijk te maken [2].

De kern van de methode is als volgt:

1. Celextractie: Onderzoekers halen de kern, die het volledige genetische materiaal bevat, uit een huidcel.
2. Eicelvoorbereiding: Een donoreicel wordt ontdaan van zijn eigen genetisch materiaal.
3. Kerntransplantatie: De huidcelkern wordt in de lege eicel geplaatst, vergelijkbaar met het klonen van Dolly.
4. Chromosoomreductie: Omdat de eicel nu een dubbel aantal chromosomen bevat, moeten onderzoekers de eicel overtuigen de helft van haar chromosomen af te stoten via een proces dat het team ‘mitomeiose’ noemt, een samentrekking van mitose en meiose.
5. Bevruchting: De functionele eicel wordt bevrucht met zaadcellen, waarna embryonale ontwikkeling begint.

“We hebben iets bereikt dat als onmogelijk werd beschouwd”, verklaarde senior auteur Shoukhrat Mitalipov, directeur van het OHSU Center for Embryonic Cell and Gene Therapy. “De natuur heeft ons twee methoden van celdeling gegeven, en wij hebben een derde ontwikkeld” [6].

Resultaten en Beperkingen

Het onderzoeksteam produceerde 82 functionele eicellen uit huidcellen. De bevindingen waren echter gemengd:

Parameter	Resultaat
Functionele eicellen gecreëerd	82
Eicellen bevrucht met zaadcellen	82
Embryo’s met correct aantal chromosomen	0 (geen)
Embryo’s die blastocyststadium bereikten	Minder dan 10%
Embryo’s die verder ontwikkelden dan dag 6	Geen

Geen van de embryo’s had een correct aantal van 46 chromosomen, wat een kritieke beperking vormt. Minder dan 10% van de bevruchte eicellen ontwikkelde zich tot het blastocyststadium, het stadium waarin embryo’s normaal gesproken in de baarmoeder worden geplaatst bij IVF-behandelingen [14].

“Het werkt gedeeltelijk, en gedeeltelijk niet”, erkende Mitalipov in een interview met STAT. “We zullen het uitvogelen. We weten dat het kan” [14].

Eerdere Wetenschappelijke Context

Het OHSU-onderzoek staat niet op zichzelf. In 2021 rapporteerden wetenschappers structuren die vroege menselijke embryonale ontwikkeling nabootsen, volledig gemaakt van cellen uit de huid. Deze embryo-achtige structuren, gemaakt door huidcellen te herprogrammeren, boden een venster op de eerste stadia van menselijke ontwikkeling zonder dat daarvoor echte embryo’s nodig waren [4].

In 2023 presenteerde het team van Jacob Hanna aan het Weizmann Institute een andere benadering: synthetische muizenembryo’s gekweekt uit stamcellen, zonder sperma, eicellen of baarmoeder, met behulp van een kunstmatige incubator [10].

Eerder werk had al aangetoond dat menselijke embryonale stamcellen kunnen worden gecreëerd door huidcellen te herprogrammeren, waardoor ze zich gedragen als embryonale stamcellen zonder embryo’s of eicellen te gebruiken [1]. Onderzoekers aan UCLA slaagden er ook in menselijke huidcellen te herprogrammeren tot cellen met dezelfde onbegrensde eigenschappen als embryonale stamcellen [3].

Toepassingen en Implicaties

De potentiële toepassingen van deze technologie zijn aanzienlijk:

1. Behandeling van onvruchtbaarheid: Vrouwen die geen levensvatbare eicellen kunnen produceren als gevolg van leeftijd, kankerbehandelingen of genetische aandoeningen, krijgen mogelijk een nieuwe mogelijkheid om genetisch verwante kinderen te krijgen.
2. Paren van hetzelfde geslacht: Mannelijke paren zouden via deze methode een kind kunnen krijgen dat genetisch verwant is aan beide partners.
3. Wetenschappelijk onderzoek: De techniek biedt mogelijkheden om de vroegste stadia van menselijke ontwikkeling te bestuderen.

“Naast het bieden van hoop voor miljoenen mensen met onvruchtbaarheid door gebrek aan eicellen of zaadcellen, zou deze methode de mogelijkheid bieden voor paren van hetzelfde geslacht om een kind te krijgen dat genetisch verwant is aan beide partners”, aldus co-auteur Paula Amato, M.D., professor verloskunde en gynaecologie aan de OHSU School of Medicine [2].

Ethische Overwegingen

Het onderzoek roept aanzienlijke ethische vragen op. Amander Clark, een ontwikkelingsbioloog aan de UCLA die niet bij het onderzoek betrokken was, prees de transparantie van het team maar waarschuwde: “Gegeven het feit dat alle embryo’s die in het artikel worden gerapporteerd abnormale aantallen chromosomen hadden, zijn de resultaten onmiskenbaar; de technologie mag niet naar de klinische praktijk worden gebracht voor reproductieve doeleinden” [14].

Henry Greely, directeur van het Stanford Center for Law and the Biosciences, merkte op dat de technologie “interessante juridische vragen oproept over of dit als illegaal zou worden beschouwd in rechtsgebieden die klonen hebben verboden” [14].

In de Verenigde Staten bestaat geen federale wet die het klonen van mensen volledig verbiedt, hoewel sommige staten beperkingen hebben opgelegd. Het onderzoeksteam verwacht dat er minstens een decennium aan verder onderzoek nodig is voordat de techniek veilig of effectief genoeg zou kunnen zijn voor een klinische proef [8].

Synthese: De Evolutie van Reproductieve Biotechnologie

De ontwikkeling van embryo’s uit huidcellen vertegenwoordigt een paradigmaverschuiving in reproductieve geneeskunde. Waar de eerste IVF-doorbraak in 1978 buiten de baarmoeder omging, en technieken zoals pre-implantatie genetische diagnostiek de selectie van embryo’s verfijnden, daagt deze nieuwe benadering het traditionele begrip van voortplanting uit door de noodzaak van zowel eicellen als zaadcellen te elimineren.

Het onderzoek bouwt voort op bijna drie decennia van vooruitgang in stamcelbiologie en nucleaire overdracht. De succesvolle creatie van Dolly in 1996 bewees dat somatische cellen kunnen worden hergeprogrammeerd, terwijl de ontwikkeling van geïnduceerde pluripotente stamcellen (iPSCs) door Shinya Yamanaka in 2006 aantoonde dat volwassen cellen kunnen worden teruggebracht naar een embryonaal-achtige staat. Het OHSU-team heeft deze benaderingen gecombineerd en toegepast op de specifieke uitdaging van eicelcreatie.

Hoewel de huidige resultaten verre van perfect zijn, vormen ze een belangrijke eerste stap. De onderzoekers verwachten dat toekomstige verfijningen de efficiëntie zullen verbeteren en uiteindelijk zullen leiden tot klinisch levensvatbare toepassingen. Zoals Mitalipov opmerkte: “We hebben aangetoond dat het mogelijk is. Nu moeten we het alleen nog beter doen” [6].

Conclusie

Het antwoord op de vraag “werden huidcellen gebruikt om embryo’s te produceren” is bevestigend: ja, in 2025 hebben onderzoekers van de Oregon Health & Science University met succes vroege menselijke embryo’s gecreëerd met behulp van DNA uit huidcellen. Hoewel de techniek nog in de kinderschoenen staat en aanzienlijke beperkingen kent, opent het de deur naar toekomstige behandelingen voor onvruchtbaarheid en nieuwe mogelijkheden voor paren van hetzelfde geslacht om genetisch verwante kinderen te krijgen.

Referenties

1. Scientists “reprogramme” skin cells to create embryonic stem …. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2099543/
2. OHSU researchers develop functional eggs from human …. https://news.ohsu.edu/2025/09/30/ohsu-researchers-develop-functional-eggs-from-human-skin-cells
3. Stem cell researchers reprogram human skin cells into …. https://stemcell.ucla.edu/news/stem-cell-researchers-reprogram-human-skin-cells-cells-same-properties-embryonic-stem-cells
4. Human skin cells altered to mimic early stage of embryo …. https://www.newscientist.com/article/2271680-human-skin-cells-altered-to-mimic-early-stage-of-embryo-development/
5. Researchers Turn Skin Cells Into Stem Cells. https://www.science.org/content/article/researchers-turn-skin-cells-stem-cells
6. Human skin DNA fertilised to make embryo for first time. https://www.bbc.com/news/articles/c4g2vyee0zlo
7. Scientists have used human skin cells to create fertilizable …. https://www.facebook.com/cnn/posts/scientists-have-used-human-skin-cells-to-create-fertilizable-eggs-capable-of-pro/1179097907416192/
8. Scientists create human eggs in the lab, using skin cells. https://www.npr.org/2025/09/30/nx-s1-5553322/ivg-human-eggs-cells-fertility
9. Model human embryos grown from stem cells. https://www.weizmann.ac.il/impact-report/2023/JacobHanna.html
10. Scientists grow whole model of human embryo, without …. https://www.bbc.com/news/health-66715669
11. Mouse embryos grown without egg, sperm or womb. https://www.regmednet.com/researchers-grow-synthetic-mouse-embryo-models-from-stem-cells-in-an-artificial-womb/
12. Reactions to the generation of synthetic stem cell-derived …. https://sciencemediacentre.es/en/reactions-generation-synthetic-stem-cell-derived-mouse-embryos
13. ‘Synthetic’ embryo with brain and beating heart grown from …. https://www.cam.ac.uk/stories/model-embryo-from-stem-cells
14. Human eggs from skin cells: ‘Partially works, and …. https://www.statnews.com/2025/09/30/fertility-pioneer-shoukhrat-mitalipov-research-update/
15. Scientists Grow Egg Cells From Human Skin in New Study. https://www.drugs.com/news/scientists-grow-egg-cells-human-skin-new-study-126964.html
16. Scientists Made Human Eggs From Skin Cells and Used …. https://www.wired.com/story/scientists-made-human-eggs-from-skin-cells-and-used-them-to-make-embryos/