Kernpunten

• Eerst de naam goed: De beroemde dateringscasus betreft Mount St. Helens in de staat Washington, niet het eiland Sint-Helena in de Zuid-Atlantische Oceaan. De vulkanische opbouw van het eiland Sint-Helena begon volgens een geologisch overzicht rond 14 miljoen jaar geleden en eindigde rond 7 miljoen jaar geleden; dat is een andere geologische geschiedenis. [4]
• Een historisch bekende lavadome: De dome die Steven Austin liet dateren groeide in Mount St. Helens’ krater tussen 1980 en 1986, tijdens waargenomen erupties. USGS beschrijft die eruptiegeschiedenis; het is geen lava waarvan de ouderdom alleen via radiometrie bekend is. [10][257.61-74]
• Wat Austin werkelijk mat: Zijn publicatie uit 1996 paste conventionele kalium-argondatering (K-Ar) toe, niet argon-argondatering (⁴⁰Ar/³⁹Ar). Ze rapporteerde voor een gesteentemonster een schijnbare leeftijd van 0,35 ± 0,05 miljoen jaar en voor mineraalconcentraten 0,34 ± 0,06 tot 2,8 ± 0,6 miljoen jaar. [10]
• De echte geologische les: De gemeten argon kan deels al in de kristallen of het magma aanwezig zijn geweest. Dan dateert de berekende ouderdom niet het stollen van de lavadome. Austin zelf opperde overtollig argon; Mount St. Helens-daciet bevat bovendien kristallen en oudere gesteentefragmenten. [10][256.9-14]
• Bekende beperking, geen weerlegging: Overtollig argon is een erkend probleem bij sommige monsters. Wetenschappers kunnen met geschikte monsters, stapverhitting en isochroonanalyse zulke complicaties onderzoeken; studies rapporteren bruikbare K-Ar- en ⁴⁰Ar/³⁹Ar-ouderdommen voor geschikte jonge vulkanische gesteenten. [11][260.57]
• Wat de casus wel en niet aantoont: Ze laat zien dat een schijnbare radiometrische leeftijd onjuist kan zijn wanneer de methode op een ongeschikt monster of onder ongeldige aannames wordt toegepast. Ze toont niet aan dat de bekende eruptiedatum onjuist is, noch dat alle radiometrische dateringen of een oude aarde weerlegd zijn. [10][258.26-31]

Mount St. Helens is niet het eiland Sint-Helena

De Nederlandse naam kan twee plaatsen door elkaar laten lopen. De specifieke creationistische radiometrische claim die past bij de gevraagde details gaat over Mount St. Helens in Washington, Verenigde Staten. Het eiland Sint-Helena is een afzonderlijk vulkanisch eiland in de Zuid-Atlantische Oceaan. De aangehaalde geologische beschrijving van dat eiland schrijft de vorming toe aan hotspotvulkanisme, met de meeste vorming vanaf ongeveer 14 miljoen jaar geleden en vulkanisme dat ongeveer 7 miljoen jaar geleden stopte. [4]

Voor Mount St. Helens beschrijft de USGS een vulkanische geschiedenis van ongeveer 275.000 jaar. De vorming van de huidige kegel versnelde in de laatste circa 3.000 jaar, toen basalt- en andesietlava’s afwisselden met dacietactiviteit en oudere lavakoepels en puinwaaiers bedekten. Het is dus een samengestelde vulkaan met opeenvolgende eruptiefasen en verschillende gesteenten, geen enkelvoudige recente uitbarsting. [6]

Betekenis: de beroemde K-Ar-anekdote moet aan Mount St. Helens worden gekoppeld. Wie haar aan het eiland Sint-Helena toeschrijft, verwart twee verschillende plaatsen.

De eruptie van 1980 en de dome van 1980-1986

Op 18 mei 1980 veroorzaakte een aardbeving het bezwijken van de noordflank van Mount St. Helens; de aardverschuiving ontlastte een onder druk staande magmatische structuur en werd gevolgd door de grote eruptie. De USGS beschrijft de verwoesting door de zijdelingse explosie en de lahars die sneeuw, ijs en los vulkanisch materiaal meevoerden. Die lahars erodeerden onder meer de aardverschuivingsafzetting en het kanaal van de North Fork Toutle River. [7][252.72-82][252.181-186]

In 1980 vormden zich na erupties eerst twee lavadomes, die bij latere explosies grotendeels werden verwoest. Een derde dome begon op 18 oktober 1980 te groeien. Tussen die datum en oktober 1986 bouwden zeventien groeifasen de dome op; Austin rapporteerde dat 74 miljoen kubieke meter daciet aan deze dome werd toegevoegd. De USGS beschrijft de groei als episodische uitstroom van korte, dikke lavalobben, soms afgewisseld met kleinere explosies en lahars. [10][251.58-65][257.60-74]

Het gesteente van de dome is porfierische daciet: een fijne grondmassa met grotere kristallen, waaronder plagioklaas, orthopyroxeen en hoornblende. De dome bevat ook gesteentefragmenten. Een USGS-beschrijving van daciet uit de erupties van 1980-1986 rapporteert circa 3,5 volumeprocent insluitsels; veel daarvan zijn gabbro, naast onder meer kwartsdioriet, basaltisch hoornfels en oudere vulkanische gesteenten. Een lavamonster kan dus materiaal bevatten dat al vóór de uitbarsting kristalliseerde of gevormd was. [10][256.9-14]

De eruptie hertekende het landschap snel, en de USGS merkt op dat een deel van het geologische archief later door erosie werd verwijderd of onder nieuwe vulkanische afzettingen begraven. Dat is een concreet voorbeeld van snelle erosie en herafzetting, maar bewijst niet dat alle gesteentelagen op aarde in dezelfde korte periode gevormd zijn. [6]

Betekenis: de eruptiedatum en domegroei zijn historisch waargenomen; erosie en herafzetting zijn echte processen, maar vormen op zichzelf geen chronometer voor de ouderdom van de hele aarde.

Wat Austin dateerde, en wat zijn getallen betekenen

Steven A. Austin publiceerde in 1996 in Creation Ex Nihilo Technical Journal een studie van daciet van de nieuwe dome. Hij schrijft dat hij in 1992 een monster van zeven kilogram verzamelde aan de noordelijke flank, net boven het puin aan de voet van de dome. De positie, de broodkorstachtige buitenkant en het blokkerige breukpatroon brachten hem ertoe het gesteente te interpreteren als het oppervlak van een lavalob, waarschijnlijk uit 1986. Hij vermeldt dus zelf dat de precieze eruptie van dit monster op basis van de vindplaats wordt afgeleid, terwijl de groei van de dome als geheel gedocumenteerd was. [10][251.93-98]

De gebruikte techniek was conventionele K-Ar. Austin rapporteerde 0,35 ± 0,05 miljoen jaar voor het hele gesteente. Voor mineraalconcentraten rapporteerde hij waarden van 0,34 ± 0,06 miljoen jaar voor een veldspaat-glasconcentraat tot 2,8 ± 0,6 miljoen jaar voor een pyroxeenconcentraat. Die ouderdommen zijn onverenigbaar met een lavastroom die in de jaren tachtig uitstroomde. Het zijn daarom schijnbare K-Ar-leeftijden, geen bewijs dat de historische dome werkelijk honderdduizenden of miljoenen jaren oud is. [10][251.96-98]

De plus/minuswaarden zijn de onzekerheden die Austin bij de berekende leeftijden rapporteert. Ze betekenen niet dat alle mogelijke systematische problemen zijn meegerekend. Een meetonzekerheid kan klein lijken terwijl een aanname van de methode niet klopt. In dit geval is het cruciale probleem dat het argon niet noodzakelijk allemaal is ontstaan door radioactief verval nadat de lava stolde. Austin concludeerde zelf dat overtollig argon al in mineralen aanwezig was en door fenokristen uit het magma kon zijn meegenomen. [10][251.97-98]

Betekenis: de correct geformuleerde conclusie is dat de K-Ar-uitkomst voor dit monster de eruptiedatum niet betrouwbaar vastlegt. Het is onjuist om de schijnbare leeftijd als de werkelijke leeftijd van de dome te presenteren.

K-Ar, ⁴⁰Ar/³⁹Ar en overtollig argon

Bij conventionele K-Ar-datering worden kalium en argon afzonderlijk gemeten. De berekening gebruikt de verhouding tussen radioactief kalium-40 en radiogeen argon-40 en vereist dat de gemeten argonverhouding representatief is voor argon dat sinds het stollen is gevormd, of dat de niet-radiogene component goed wordt gecorrigeerd. Bij de ⁴⁰Ar/³⁹Ar-methode wordt het monster bestraald, waardoor een kaliumisotoop wordt omgezet in argon-39; daarna worden isotopenverhoudingen gemeten. De twee methoden hangen samen, maar zijn niet hetzelfde. [13]

Overtollig argon betekent dat argon in het monster zit dat niet door radioactief verval sinds de lava stolde is geproduceerd. Het kan afkomstig zijn uit magma of oudere kristallen. Dat is geen ontdekking die de geologie als onmogelijk beschouwt: een USGS-uitleg waarschuwt bijvoorbeeld dat vulkanisch glas argon kan verliezen of juist overtollig argon uit een andere bron kan vasthouden. Dezelfde uitleg noemt dit een reden waarom sommige berekeningen minder betrouwbaar zijn. [10][260.57]

⁴⁰Ar/³⁹Ar-analyse kan met stapsgewijze verhitting en isochronen helpen om afwijkende argoncomponenten te herkennen. Een studie van jonge vulkanische gesteenten laat zien dat K-Ar- en ⁴⁰Ar/³⁹Ar-dateringen met geschikt materiaal en moderne apparatuur zelfs op gesteenten van het Laat-Pleistoceen, en mogelijk het Holoceen, kunnen worden uitgevoerd. De studie beschrijft ook een monster waarvan de isochroon een niet-atmosferische argoncomponent aantoonde; gebruik van die gemeten component bracht de leeftijden beter met elkaar in overeenstemming. Geen van deze controles maakt een methode onfeilbaar, maar ze laten zien dat wetenschappers de mogelijke complicatie meten en toetsen, in plaats van haar te negeren. [11]

Betekenis: overtollig argon is een bekende bron van foutieve ouderdommen, niet een logische weerlegging van de radioactieve vervalwet of van alle dateringsmethoden.

De creationistische claim naast de geologische bevindingen

Claim of gevolgtrekking	Wat de bronnen daadwerkelijk laten zien	Beoordeling
Een lavadome uit de jaren tachtig kreeg een K-Ar-leeftijd van honderdduizenden tot miljoenen jaren.	Austin rapporteerde die berekende waarden voor daciet en mineraalconcentraten, maar de dome groeide aantoonbaar van 1980 tot 1986. [10][251.32-34]	De anomalie is reëel als meetuitkomst; de berekende getallen zijn geen geldige ouderdom van de historische eruptie.
De uitkomst kwam van argon-argondatering.	Austin noemt expliciet conventionele K-Ar-datering; zijn publicatie beschrijft geen ⁴⁰Ar/³⁹Ar-test van deze dome. [10]	Dit is een verwarring tussen twee verwante maar verschillende methoden.
De meting bewijst dat radiometrische dateringen onbetrouwbaar zijn.	Austin stelde zelf overtollig argon voor als verklaring en trok de vraag door naar andere fenokrist-houdende lavastromen. [10]	De casus toont dat een ongeschikt monster of onjuiste aanname een fout resultaat kan geven; van een monster naar alle dateringen springen is een ongefundeerde generalisatie.
Het monster was gewoon een homogene, pas gestolde smelt.	De daciet heeft fenokristen en lithische insluitsels; USGS beschrijft insluitsels in de 1980-1986-daciet en hun geologische oorsprong. [10][256.9-14]	De samenstelling maakt het essentieel te onderscheiden tussen de ouderdom van kristallen of ingesloten materiaal en het moment waarop de lavadome aan het oppervlak stolde.
De foutieve datum bevestigt een jonge aarde.	De bekende eruptiegeschiedenis stelt de leeftijd van de dome vast, maar de mislukte K-Ar-berekening geeft geen ouderdom voor de aarde. [10][258.26-31]	Een methodefout kan een specifieke uitslag ongeldig maken; zij levert niet automatisch bewijs voor een ander wereldbeeld.

De kern van Austin’s eigen artikel is genuanceerder dan de populaire samenvatting dat een lavadome van 1986 werkelijk “miljoenen jaren oud” zou zijn: hij noemt de leeftijden ongerijmd en voert overtollig argon aan als verklaring. Zijn bredere vraag of fenokrist-houdende lava’s zorgvuldig moeten worden getest is een legitieme methodologische waarschuwing. Maar een waarschuwing over monsterkeuze en initiële argoninhoud is niet hetzelfde als een conclusie dat geologische tijdschalen of radiometrische datering in het algemeen onjuist zijn. [10]

Synthese

Er zijn hier drie verschillende zaken die niet op een hoop mogen worden gegooid: de waargenomen eruptiegeschiedenis van Mount St. Helens, de K-Ar-meetuitkomst van één dacietmonster en de algemene betrouwbaarheid van radiometrische datering. De eerste is historisch vastgesteld; de tweede levert een anomalie die Austin verklaarde met overtollig argon; de derde wordt niet beslist door één monster, maar door de toetsing van aannames, de keuze van geschikte mineralen, reproduceerbaarheid en onafhankelijke geologische informatie. [10][257.61-74][258.23-31]

De beste conclusie is dus niet dat de anomalie moet worden weggemoffeld, maar ook niet dat zij de hele geochronologie omverwerpt. Ze laat zien waarom een datum altijd moet worden geïnterpreteerd in het licht van de gesteentesamenstelling en de bekende geschiedenis van het monster. Voor de dome van Mount St. Helens geldt: de eruptie is bekend uit waarnemingen; de gemelde K-Ar-ouderdommen dateren die eruptie niet.

Referenties

1. Geology of Saint Helena mcee.ou.edu
2. Excess Argon within Mineral Concentrates from the New Dacite Lava Dome at Mount St. Helens Volcano | The Institute for Creation Research icr.org
3. Excess argon within mineral concentrates from the new dacite lava dome at Mount St Helens volcano · Creation.com creation.com
4. Geology of Saint Helena – Wikipedia en.wikipedia.org
5. Natural History mcee.ou.edu
6. Geologic History Summary for Mount St. Helens | U.S. Geological Survey usgs.gov
7. 1980 Cataclysmic Eruption | U.S. Geological Survey usgs.gov
8. Explosions and Dome Growth | U.S. Geological Survey usgs.gov
9. CD013.1: K-Ar dating of Mt. St. Helens dacite — TalkOrigins Archive talkorigins.org
10. icr.org icr.org
11. Comparison of conventional K-Ar and 40Ar/39Ar dating of young mafic volcanic rocks pubs.usgs.gov
12. Inclusions in Mount St. Helens dacite erupted from 1980 through 1983 | U.S. Geological Survey usgs.gov
13. Going, going, argon! Determining volcanic eruption ages with argon geochronology | U.S. Geological Survey usgs.gov