Samenvatting

• Regulering versus Goedkeuring: De bijbel bevat geen expliciet verbod op slavernij, maar regelt de praktijk op tal van plaatsen – critici zien dit als goddelijke goedkeuring, verdedigers als een concessie aan een gevallen wereld -> Lees de bijbelteksten in hun historische context en onderscheid tussen het beschrijven van een praktijk en het moreel goedkeuren ervan
• Hebreeuwse versus Buitenlandse Slaven: Leviticus 25:39-46 trekt een scherpe grens – Israëlieten dienden als dagloners tot het Jubeljaar, maar slaven “uit de volken rondom” konden als erfelijk eigendom worden gehouden -> Deze dubbele standaard is het sterkste argument dat de tekst ten minste bepaalde vormen van slavernij goedkeurde
• Nieuwe Testament en Huishoudelijke Codes: Paulus beveelt slaven aan hun meesters te gehoorzamen (Efeze 6:5, Kolossenzen 3:22), maar voegt wederzijdse verplichtingen voor meesters toe die subversief waren in de Romeinse context -> De huishoudelijke codes ontmantelden slavernij niet direct, maar zaaiden het zaad voor haar uiteindelijke ondergang
• Filemon als Keerpunt: Paulus stuurt Onesimus terug “niet langer als slaaf, maar als een geliefde broeder” (Filemon 1:16) -> Dit herdefinitieerde de meester-slaaf relatie binnen de christelijke gemeenschap
• Imago Dei als Fundament voor Afschaffing: Genesis 1:26-27 stelt dat alle mensen naar Gods beeld zijn geschapen – Gregorius van Nyssa gebruikte dit in de 4e eeuw om slavernij te veroordelen -> De theologie van het Godsbeeld bood het krachtigste wapen tegen slavernij, lang voordat de Verlichting
• Traject-Hermeneutiek: Verdedigers stellen dat de bijbel een “ethische trajectlijn” vertoont – net als Jezus scheiding toeschreef aan de “hardheid van harten” (Matteus 19:8) zonder dit als Gods oorspronkelijk voornemen goed te keuren -> Deze analogie is overtuigend voor gelovigen, maar critici zien het als anachronistische retrospectie
• Pro-Slavernij Christendom: Amerikaanse slavenhouders bouwden een robuust bijbels fundament – de “Vloek van Cham” (Genesis 9), OT-regelgeving, en NT-huishoudelijke codes werden aangevoerd als goddelijke toestemming -> De bijbel is dus historisch gebruikt om zowel slavernij te rechtvaardigen als te bestrijden
• Nederlandse Context: Nederlandse theologen verwezen zelden naar bevrijdingsverhalen wanneer zij over slavernij schreven; slaafgemaakten lazen dezelfde bijbel als bevrijdingsdocument -> De bijbel functioneerde als zowel instrument van onderdrukking als van verzet, afhankelijk van de lezer
• Kerkvaders en Theologen: Augustinus, Thomas van Aquino en Calvijn spraken zich niet uit tegen de instelling van slavernij als zodanig -> De stilzwijgende acceptatie door de grote theologen versterkte het pro-slavernij argument
• ANE-Vergelijking: De Mozaïsche wet bood beschermingen die nergens in het oude Nabije Oosten bestonden – vluchtende slaven moesten niet worden teruggebracht, gewonde slaven werden vrijgelaten, Sabbathrust gold voor slaven -> De wet humaniseerde een onvermijdelijke instelling, maar schafte haar niet af
• Structurele Ambiguïteit: De bijbel bevat zowel de theologische zaadjes voor de afschaffing van slavernij als de wettelijke kaders die haar in stand hielden -> Elke eenduidige claim dat de bijbel “voor” of “tegen” slavernij is, vereist selectief lezen

Oude Testament: De Wettelijke Kaders van Slavernij

Het Oude Testament bevat drie belangrijke wetscorpora die slavernij regelen: Exodus 21, Leviticus 25 en Deuteronomium 15. Samen vormen zij het meest geciteerde bewijsmateriaal in het debat over de bijbel en slavernij.

Exodus 21: De Hebreeuwse Slaaf en Beschermingsbepalingen

Exodus 21:2-6 stelt dat een Hebreeuwse slaaf na zes jaar dienst in het zevende jaar vrijuit moet gaan. De vrouwelijke slaaf genoot volgens Exodus 21:7-11 andere beschermingen. De tekst bevat ook een beruchte bepaling over het slaan van slaven: “Wanneer iemand zijn slaaf of slavin met een stok slaat en de slaaf sterft onder zijn hand, dan moet de daad gewroken worden. Maar als de slaaf een dag of twee in leven blijft, dan wordt het niet gewroken, want het is zijn eigen geld” (Exodus 21:20-21). Critici wijzen erop dat deze bepaling de meester effectief toestaat een slaaf te slaan zolang deze niet direct overlijdt, wat een expliciete goedkeuring van geweld tegen slaven impliceert [3]. Verdedigers benadrukken dat Exodus 21:26-27 een meester dwingt de slaaf vrij te laten bij permanent letsel – een bescherming die nergens in andere ANE-wetcodes voorkomt [Contrasting the Mosaic Law to Ancient Moral Codes – credohouse.org](https://credohouse.org/blog/the-ancient-near-east-was-no-picnic-contrasting-the-mosaic-law-to-ancient-moral-codes].

Leviticus 25: De Dubbele Standaard

De meest omstreden passage is Leviticus 25:39-46, die een fundamenteel onderscheid maakt tussen Israëlitische en buitenlandse slaven. Israëlieten die in armoede vervallen moesten als “dagloner en inwonend vreemdeling” worden behandeld en moesten in het Jubeljaar vrijkomen – “want zij zijn mijn slaven, die Ik uit het land Egypte heb doen uittrekken” (Leviticus 25:42). Maar over buitenlanders staat: “Wat betreft de slaven en slavinnen die u zult hebben: uit de volken rondom u zult u slaaf en slavin kopen… En u kunt hen als eigendom aan uw kinderen na u nalaten” (Leviticus 25:44-46) Leviticus 25:39-46 NKJV – biblegateway.com. Michael Pahl stelt dat dit “een duidelijke goddelijke sanctie is van een etno-nationalistische vorm van slavernij” en dat slavenbezit zelfs als “een teken van Gods zegen” kon worden beschouwd [The Bible is clear: God endorses slavery – michaelpahl.com](https://michaelpahl.com/2017/01/27/the-bible-is-clear-god-endorses-slavery/].

Deuteronomium 15: Vrijlating en Vrijgevigheid

Deuteronomium 15:12-15 herhaalt de zesjaarlijkse vrijlating voor Hebreeuwse slaven en voegt het gebod toe dat de meester de slaaf “rijkelijk” moet voorzien bij diens vrijlating – “en u zult hem niet met lege handen laten gaan.” De tekst herinnert de meester eraan dat Israël zelf slaaf was in Egypte. De wet in Deuteronomium is in sommige opzichten beschermender dan in Exodus: de vrouwelijke slaaf heeft meer rechten en de vrijlating wordt royaaler geregeld [30]. Toch zwijgt ook Deuteronomium over buitenlandse slaven.

Passage	Onderwerp	Hebreeuwse slaaf	Buitenlandse slaaf
Exodus 21:2-6	Diensttermijn	Vrij na 6 jaar	Niet genoemd
Exodus 21:20-21	Slaan van slaaf	Straf bij direct overlijden	Zelfde regel
Exodus 21:26-27	Permanent letsel	Vrijlating bij letsel	Vrijlating bij letsel
Leviticus 25:39-46	Permanent eigendom	Verboden (Jubeljaar)	Expliciet toegestaan
Deuteronomium 15:12-15	Vrijlating	Na 6 jaar met giften	Niet genoemd

De tabel toont een consistent patroon: de wet beschermt Hebreeuwse slaven aanzienlijk, maar laat buitenlandse slaven buiten die bescherming. Dit is het feitelijke fundament voor de claim dat de bijbel slavernij “goedkeurt” – althans voor niet-Israëlieten.

Het Oude Testament in Oud Nabije Oosters Perspectief

Slavernij was een universele instelling in de oud-Nabije-Oosterse wereld. De Code van Hammurabi stond ook schuldslavernij toe, maar voor slechts drie jaar, terwijl de bijbel zes jaar dienst vereiste – hoewel Hammurabi’s kortere termijn gunstiger lijkt, gold dit alleen voor schuldslaven, niet voor alle categorieen [Comparing the Code of Hammurabi to the Hebrew Bible – booksnthoughts.com](https://booksnthoughts.com/comparing-the-code-of-hammurabi-to-the-hebrew-bible/]. De Mozaïsche wet bevatte echter meerdere unieke beschermingen: vluchtige slaven mochten niet aan hun meesters worden teruggebracht (Deuteronomium 23:15-16), slaven genoten Sabbathrust (Exodus 20:10), en de ontvoering en verkoop van mensen – “mensendiefstal” – werd met de dood bestraft (Exodus 21:16) [Contrasting the Mosaic Law to Ancient Moral Codes – credohouse.org](https://credohouse.org/blog/the-ancient-near-east-was-no-picnic-contrasting-the-mosaic-law-to-ancient-moral-codes].

Deze vergelijkingen zijn relevant maar hebben grenzen. Dat de bijbel slavernij “humaniseerde” relatief ten opzichte van ANE-codes, betekent niet dat zij slavernij als moreel wenselijk beschouwde. Tegelijkertijd maakte het humaniseren de instelling niet onwensig genoeg om haar af te schaffen. De Logos Instituut-artikel stelt: “Slavenbezit was al gebruikelijk lang voordat de Wet van Mozes werd gegeven. De wet stelde slavernij dus niet in en maakte er ook geen einde aan” [Wordt slavernij door de Bijbel goedgekeurd? – logos.nl](https://logos.nl/wordt-slavernij-door-de-bijbel-goedgekeurd/]. Dit “regulering-instel-denkbbeeld” is echter problematisch: wie een praktijk met wetten omringt zonder haar te verbieden, geeft haar feitelijk wettige ruimte.

Nieuwe Testament: Ondermijning of Acceptatie?

De Huishoudelijke Codes: Efeze 6:5-9 en Kolossenzen 3:22-4:1

De zogenaamde “huishoudelijke codes” (Haustafeln) bevatten de meest directe Nieuw-Testamentische uitspraken over slavernij. Paulus beveelt: “Slaven, weest uw aardse meesters gehoorzaam met vreze en beven, in eenvoud van uw hart, als Christus” (Efeze 6:5). In Kolossenzen 3:22 herhaalt hij dit gebod. Critici zien dit als een ongekwalificeerde goedkeuring van het Romeinse slavensysteem [The Bible is clear: God endorses slavery – michaelpahl.com](https://michaelpahl.com/2017/01/27/the-bible-is-clear-god-endorses-slavery/].

Rachel Held Evans wijst er echter op dat de NT-huishoudelijke codes fundamenteel verschilden van hun Grieks-Romeinse tegenhangers. Aristoteles beschouwde slavernij als “van nature” natuurlijk; de NT-codes spreken slaven aan als morele agenten en leggen verplichtingen op aan meesters – “Mesters, doet hetzelfde tegenover hen… en Hij is hun Meester zowel als de uwe” (Efeze 6:9). Dit wederkerigheidsideaal was radicaal in een cultuur waar meesters geen morele verplichtingen jegens slaven hadden [Aristotle vs. Jesus: What Makes the New Testament Household Codes Different – rachelheldevans.com](https://rachelheldevans.com/blog/aristotle-vs-jesus-what-makes-the-new-testament-household-codes-different]. De vraag blijft of dit “subversief genoeg” was – de codes ontmantelden de instelling niet, en latere generaties lazen ze als goddelijke toestemming.

Filemon: Het Zaad van Afschaffing

De brief aan Filemon wordt breed beschouwd als het krachtigste NT-argument tegen slavernij. Paulus stuurt de weggelopen slaaf Onesimus terug naar zijn meester Filemon, maar met een ongekende eis: “Hem dan niet meer als slaaf terug te ontvangen, maar meer dan een slaaf, als een geliefde broeder” (Filemon 1:16). Gavin Ortlund stelt dat dit “de sociale categorie van slaaf effectief ontbindt binnen de banden van christelijke gemeenschap” [Is the Bible Pro-Slavery? – thegospelcoalition.org](https://www.thegospelcoalition.org/article/is-bible-pro-slavery/]. De implicatie is dat, waar de meester-slaaf relatie plaatsmaakt voor de broeder-broeder relatie, de instelling haar theologische rechtvaardiging verliest. Tegelijkertijd gaf Paulus Onesimus wel degelijk terug aan zijn meester – een daad die in het Romeins recht een ontsnapping ongedaan maakte.

De Theologische Grondslag voor en tegen Slavernij

Imago Dei en de Vroege Kerk

De krachtigste theologische basis voor afschaffing komt uit Genesis 1:26-27: alle mensen zijn naar het beeld van God geschapen. Kerkvader Gregorius van Nyssa (ca. 335-395) gebruikte dit in zijn vierde homilie over Prediker om slavernij te veroordelen: “Hoe koop je een mens, die naar het beeld van God is gemaakt?” Hij stelde dat het claimen van eigendomsrecht over een ander mens gelijkstaat aan het claimen van eigendomsrecht over God zelf [A fuller extract from Gregory of Nyssa on the evils of slavery – roger-pearse.com](https://www.roger-pearse.com/weblog/2019/01/24/a-fuller-extract-from-gregory-of-nyssa-on-the-evils-of-slavery/]. Toch was Gregorius een uitzondering: de meeste kerkvaders accepteerden slavernij als een gegeven van de sociale orde.

De Traject-Hermeneutiek: “Hardheid van Harten”

Verdedigers van de bijbel gebruiken vaak de analogie met Jezus’ onderwijs over scheiding. In Matteus 19:8 zegt Jezus dat Mozes scheiding toestond “vanwege de hardheid van uw hart,” maar dat dit niet Gods oorspronkelijk voornemen was. Evenzo, zo luidt het argument, regelde de Mozaïsche wet slavernij als concessie aan een harde wereld, terwijl het diepere bijbelse traject – van Exodus naar Galaten 3:28 (“er is hier geen slaaf noch vrije”) – naar volledige vrijheid wijst [Is the Bible Pro-Slavery? – thegospelcoalition.org](https://www.thegospelcoalition.org/article/is-bible-pro-slavery/]. Critici noemen dit “anachronistische retrospectie” – een modern moreel ideaal dat aan de tekst wordt opgelegd, in plaats van uit de tekst te voortvloeien [I’m done with all the partial answers – reddit.com](https://www.reddit.com/r/AcademicBiblical/comments/16g4jh2/im_done_with_all_the_partial_answers_did_the/].

Kerkvaders en de Grote Theologen

Augustinus, Thomas van Aquino en Calvijn spraken zich niet uit tegen de instelling van slavernij als zodanig. Thomas van Aquino ontwikkelde een theorie van “natuurlijke slavernij” die Aristoteles’ concept deels weerspiegelde [22]. Calvijn beschouwde slavernij als een gevolg van de zondeval en accepteerde haar als onderdeel van de providentiele orde [23]. De stilzwijgende of expliciete acceptatie door deze gezaghebbende theologen versterkte historisch het pro-slavernij argument.

Historisch Gebruik: De Bijbel als Wapen aan Beide Zijden

Pro-Slavernij Christendom in de Verenigde Staten

Amerikaanse slavenhouders bouwden een gedetailleerd bijbels fundament voor slavernij. De “Vloek van Cham” (Genesis 9:25-27) werd verdraaid om de slavernij van Afrikanen te rechtvaardigen. De OT-patriarchen – Abraham, Isaak en Jakob – hielden slaven zonder goddelijke berisping. De Mozaïsche wetgeving werd aangevoerd als goddelijke toestemming: “Als God slavernij regelt en niet verbiedt, dan moet het moreel aanvaardbaar zijn” [How Christian Slaveholders Used the Bible to Justify Slavery – time.com](https://time.com/5171819/christianity-slavery-book-excerpt/].

Afschaffingsbeweging en de Bijbel

Afschaffingsactivisten gebruikten dezelfde bijbel als wapen. Galaten 3:28 (“er is hier geen Jood noch Griek, geen slaaf noch vrije”) werd het sleutelvers. Het Exodus-verhaal – God die een onderdrukt volk bevrijdt – diende als krachtige typologie. De Gulden Regel (“Wat gij wilt dat u geschiedt, doe dat ook een ander”) werd aangevoerd als universeel principe dat slavernij onverenigbaar maakte met christelijke ethiek [The Religious Roots of Abolition – americainclass.org](https://americainclass.org/the-religious-roots-of-abolition/].

De Nederlandse Context

In de Nederlandse context speelde de bijbel een vergelijkbaar dubbelrol. Het PThU Bijbelblog stelt dat Nederlandse theologen zelden naar bevrijdingsverhalen verwezen wanneer zij over slavernij schreven – de kans is groot dat dit een bewuste keuze was om het status quo niet ter discussie te stellen Hoe lazen slaveneigenaren en slaafgemaakten de Bijbel? – pthu.nl. Slaafgemaakten lazen dezelfde bijbel echter als een bevrijdingsdocument: de tekst “Als de Zoon u vrijmaakt, zult u echt vrij zijn” (Johannes 8:36) stond centraal bij de viering van de afschaffing van slavernij in 1863. Het De Bijbel-platform wijst op de “veelzijdige en complexe” rol van de bijbel in het Nederlandse slavernijverleden [43]. De theoloog Martijn Stoutjesdijk onderzocht diepgaand de rol van het christendom in het Nederlandse slavernijverleden in zijn werk “Gods slaafgemaakten” Hoe klonk de christelijke tegenstem in het slavernijverleden? – theologie.nl.

Actor	Bijbels Argument	Sleutelteksten	Resultaat
Slavenhouders Zuidelijke VS	Vloek van Cham, OT-regelgeving, NT-huishoudelijke codes	Genesis 9, Leviticus 25, Efeze 6	Rechtvaardiging van rasgebaseerde slavernij
Afschaffingsactivisten	Imago Dei, Gulden Regel, Exodus-bevrijding	Genesis 1, Matteus 7:12, Galaten 3:28	Moreel fundament voor afschaffing
Nederlandse slaveneigenaren	OT-regelgeving als toestemming	Leviticus 25, Efeze 6	Handhaving van koloniale slavernij
Nederlandse slaafgemaakten	Exodus als bevrijdingsverhaal, Johannes 8:36	Exodus, Johannes 8	Verzet en hoop op bevrijding

De tabel toont dat dezelfde bijbel diametraal tegenovergestelde doelen diende – afhankelijk van wie las en welke teksten werden benadrukt.

Synthese

De vraag “werd slavernij goedgekeurd in de bijbel?” kan niet met een simpel ja of nee worden beantwoord. De bijbel bevat enerzijds wettelijke kaders die slavernij mogelijk maken en soms expliciet toe staan (Leviticus 25:44-46), en anderzijds theologische principes die haar ondermijnen (Imago Dei, Galaten 3:28). De spanning tussen deze twee polen is niet een tekortkoming van de interpretatie, maar ligt besloten in de tekst zelf.

De kritische lezing wijst erop dat de bijbel nergens slavernij als moreel kwaad veroordeelt. Dat de bijbel slavernij “reguleert in plaats van afschaft” is feitelijk correct – maar regulering van een instelling impliceert, in de woorden van critici, een zekere mate van goedkeuring. De bepaling dat buitenlandse slaven als “eigendom” konden worden behandeld en “als erfelijk bezit” konden worden doorgegeven (Leviticus 25:44-46) gaat verder dan het aanvaarden van een bestaand sociaal fenomeen – het vestigt een wettelijk recht op permanente eigendom van andere mensen. De huishoudelijke codes in het Nieuwe Testament versterken dit beeld door slaven te gebieden hun meesters te gehoorzamen, zonder de instelling zelf ter discussie te stellen.

De verdedigende lezing wijst op het ethische traject dat de bijbel vertoont: van de beschermingsbepalingen in Exodus, via het Jubeljaar in Leviticus, naar de wederzijdse verplichtingen in de NT-codes, Filemon, en de eschatologische gelijkheid van Galaten 3:28. Waar de bijbel wordt gelezen als een geheel – met het Exodus-verhaal als het centrale bevrijdingsverhaal en de Imago Dei als het fundamentele antropologische principe – leidt de interne logica naar de afschaffing van slavernij. Dat dit historisch pas na eeuwen werd gerealiseerd, is een empirisch feit dat beide zijden in het debat moeten erkennen.

De historische realiteit is dat het christendom – wanneer het cultuur werkelijk doordringt – uiteindelijk altijd tot de afschaffing van slavernij leidt, zoals Stand to Reason opmerkt Is the Bible Pro-Slavery? – str.org. Maar het feit dat dit proces eeuwen duurde, en dat de bijbel intussen werd gebruikt om slavernij te rechtvaardigen, getuigt van een structurele ambiguïteit die de tekst zelf niet oplost. De bijbel was noch simpelweg “pro-slavernij” noch “anti-slavernij” – zij bevatte de theologische zaadjes voor beide posities, en de historische uitkomst werd bepaald door welke lezers de meeste macht hadden.

Referenties

1. Is the Bible Pro-Slavery?. https://www.str.org/w/is-the-bible-pro-slavery
2. I’m done with all the partial answers. Did the Bible condone …. https://www.reddit.com/r/AcademicBiblical/comments/16g4jh2/imdonewithallthepartialanswersdidthe/
3. The Bible is clear: God endorses slavery.. https://michaelpahl.com/2017/01/27/the-bible-is-clear-god-endorses-slavery/
4. Why doesn’t the Bible condemn slavery?. https://jdgreear.com/podcasts/why-doesnt-the-bible-condemn-slavery/
5. Is the Bible Pro-Slavery?. https://www.thegospelcoalition.org/article/is-bible-pro-slavery/
6. Slavery in the New Testament Part 2: Seeds of Abolition. https://www.ameadwriter.com/post/slavery-in-the-new-testament-part-2-seeds-of-abolition
7. Leviticus 25:39-46 NKJV – The Law Concerning Slavery – ‘And if. https://www.biblegateway.com/passage/?search=Leviticus%2025%3A39-46&version=NKJV
8. Understanding Paul’s Approach to Slavery in Ephesians 6:5. https://digitalcommons.liberty.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1861&context=masters
9. The Household Code in Colossians. http://theopolisinstitute.com/the-household-code-in-colossians
10. Does the Bible truely promote Slavery in Exodus 21:20-21 …. https://hermeneutics.stackexchange.com/questions/95045/does-the-bible-truely-promote-slavery-in-exodus-2120-21-leviticus-2544-46
11. How did American abolitionists use religion to justify abolition, when …. https://www.reddit.com/r/AskHistorians/comments/1da8irh/howdidamericanabolitionistsusereligionto/
12. How Christian Slaveholders Used the Bible to Justify Slavery. https://time.com/5171819/christianity-slavery-book-excerpt/
13. The Religious Roots of Abolition – America in Class. https://americainclass.org/the-religious-roots-of-abolition/
14. Abolition and Religion – Gilder Lehrman Institute of American History |. https://www.gilderlehrman.org/history-resources/essays/abolition-and-religion
15. Slavery and the Bible: The Perspective of This Abolitionist. https://www.thegospelcoalition.org/blogs/thabiti-anyabwile/slavery-and-the-bible-the-perspective-of-this-abolitionist/
16. Contrasting the Mosaic Law to Ancient Moral Codes. https://credohouse.org/blog/the-ancient-near-east-was-no-picnic-contrasting-the-mosaic-law-to-ancient-moral-codes
17. Comparing the Code of Hammurabi to the Hebrew Bible. https://booksnthoughts.com/comparing-the-code-of-hammurabi-to-the-hebrew-bible/
18. Old Testament slavery in its ANE context : r/DebateReligion – Reddit. https://www.reddit.com/r/DebateReligion/comments/13al87l/oldtestamentslaveryinitsanecontext/
19. Biblical and ancient Near Eastern law – Compass Hub – Wiley. https://compass.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/rec3.12262
20. Exodus 21a – Slave Laws in the Ancient Near East. https://www.bethanybiblechurch.com/2017/07/exodus-21a-slave-laws-in-the-ancient-near-east/
21. The great theologians of the past—such as Augustine …. https://www.facebook.com/groups/evangelicaltheologyhub/posts/2385425295051995/
22. NATURAL SLAVERY IN THE THOUGHT OF AQUINAS …. https://theologicalstudies.net/wp-content/uploads/2022/08/63.1.2.pdf
23. View of Calvin on slavery: Providence and social ethics in …. https://www.koersjournal.org.za/index.php/koers/article/view/2119/2374
24. The Bible and Slavery. https://apologeticspress.org/the-bible-and-slavery-1587/
25. Do We Really Love God’s Law?. https://www.christianitytoday.com/2020/04/do-we-love-gods-law-old-testament-ethics/
26. The Bible didn’t condemn Slavery (A Dan McClellan response to a …. https://www.reddit.com/r/OpenChristian/comments/1ozxd6v/thebibledidntcondemnslaveryadan_mcclellan/
27. A Guided Tour of Ethics in the Old Testament. https://scholarlywanderlust.com/reading-interpretation/a-guided-tour-of-ethics-in-the-old-testament/
28. Does the Bible Condone Slavery? Addressing Dan McClellan’s Claims. https://www.youtube.com/watch?v=7Z2M8ewtZ-E
29. Genocide and other moral problems with the Old Testament. https://discourse.biologos.org/t/genocide-and-other-moral-problems-with-the-old-testament/53094
30. The Hebrew Slave: Exodus, Leviticus, and Deuteronomy. https://www.thetorah.com/article/the-hebrew-slave-exodus-leviticus-and-deuteronomy
31. Exodus 21:20-21 “anyone who beats their slave must be punished …. https://www.reddit.com/r/DebateAChristian/comments/1qb9y5q/exodus212021anyonewhobeatstheirslave_must/
32. Why must a Hebrew slave who has to work six years only …. https://hermeneutics.stackexchange.com/questions/31760/why-must-a-hebrew-slave-who-has-to-work-six-years-only-be-released-after-the-sev
33. Exodus 21:1-11 (The Law of the Hebrew Slave). https://superiorword.org/exodus-21-1-11-the-law-of-the-hebrew-slave/
34. The Year of Freedom | Torah Portions. https://ffoz.org/torahportions/commentary/the-year-of-freedom
35. Did any of the Church Fathers or Orthodox Councils …. https://www.reddit.com/r/OrthodoxChristianity/comments/1bebs0p/didanyofthechurchfathersor_orthodox/
36. A fuller extract from Gregory of Nyssa on the evils of slavery. https://www.roger-pearse.com/weblog/2019/01/24/a-fuller-extract-from-gregory-of-nyssa-on-the-evils-of-slavery/
37. The Fathers on Slavery – The Byzantine Forum. https://www.byzcath.org/forums/ubbthreads.php/topics/234054/the-fathers-on-slavery
38. Gregory of Nyssa – Slavery. https://earlychurchtexts.com/public/gregoryofnyssecclesiastesslavery.htm
39. The Church and Slavery. https://www.str.org/w/the-church-and-slavery
40. Hoe lazen slaveneigenaren én slaafgemaakten de Bijbel?. https://www.pthu.nl/bijbelblog/2022/06/hoe-lazen-slaveneigenaren-en-slaafgemaakten-de-bijbel/
41. De Bijbel staat slavernij expliciet toe. : r/DebateAChristian – Reddit. https://www.reddit.com/r/DebateAChristian/comments/hx5b5r/thebibleexplicitlyallowsslavery/?tl=nl
42. Hoe klonk de christelijke tegenstem in het slavernijverleden?. https://www.theologie.nl/hoe-klonk-de-christelijke-tegenstem-in-het-slavernijverleden/?srsltid=AfmBOopAOASZizPZh4AI9SspANQ6Eyz8t7xdo52jauCVcSRSVp0c3P
43. De rol van de Bijbel in het Nederlandse slavernijverleden. https://www.debijbel.nl/berichten/de-rol-van-de-bijbel-in-het-nederlandse-slavernijverleden
44. Wordt slavernij door de Bijbel goedgekeurd? – Logos Instituut. https://logos.nl/wordt-slavernij-door-de-bijbel-goedgekeurd/
45. Slaves and Masters – Ephesians 6:5–9 – The Miscellanies. https://themiscellanies.substack.com/p/slaves-and-masters-ephesians-659
46. Aristotle vs. Jesus: What Makes the New Testament …. https://rachelheldevans.com/blog/aristotle-vs-jesus-what-makes-the-new-testament-household-codes-different
47. The Household Codes Are One Passage: Why Do We …. https://www.cbeinternational.org/resource/the-household-codes-are-one-passage/